Willkommen bei Deinem Kölschführer!

Das gehätschelte "g"

Der gehätschelte Buchstabe „g“ im schriftlichen Kölsch

Dat ess doch janz klor, dat dä Boochstov „g“ em Kölsche mieztens wie „j“ jesproche weed, Also „grün“ häiß „jrön“ un „glatt“ häiß „jlatt“ un do hammer die janze Zick jelaach. Dat ess für uns Kölsche janz typisch un do hätt och noch kin Muus jet dovun affjebessse. Un wann et esu ussjesproche weed, dann moss mer et jo für ener Dialäk-Täx och esu schrieve !

Äwwer wat mäinze, do jitt et erer jätz Lück, die saare „wisseschafflisch“, mer künnt dat och ruisch met „g“ schrieve, wäil ener Kölsche, dä dat lä-se sull, dä däät dat janz von selvs rischtisch met „j“ lä-se. - Jo, äwwer wu jitt et dann esu jet ?? Wann et wie „j“ jelä-se weede sull, dann moss mer et doch in eme Dialäk-Täx och esu schrieve ! woröm dann nit ??

Et Schönste ess, dat dat „g“ op kölsch jaanit emmer wie „j“ jeschproche weed. Do jitt et erer ene janze Houfe huhdöitsche Wööder, wu e „g“ drenn fürkütt, dat em Kölsche jaanit wie „j“ jeschproche weed. Zom Bäischpill „Auge“. Un do hann isch doch tatsäschlisch ens ener Täx ze lä-se krääje, dat sullt kölsch sin, un do stund „Auje“ jeschrivve. Manometer, dat häiß op kölsch „Ouch“ un esu sullt et och jeschrevve weede. Un do jitt et erer noch en janze Hääd ander Wööder met „g“, vun denne op kölsch övverhouv ki „j“ erus- kütt

Zom Bäischpill „Bedingungen“, do jitt et och im Kölsch ki „j“ ! Un bäi denne Wööder (huhdöitsch) „selig“ un „richtig“: dat häiß op Kölsch „sillisch“ un „rischtisch“; och doh jitt et hingen un vürn övverhouv ki „j“ ze hüüre. Et jidderer noch mieh, äwwer dat jenösch jo schun ens. Wie sullt ener Kölsche odder ener Aanfänger-Kölsche dat dann lä-se, wann do e „g“ drennstünd ? . Do kann dää sing „Aujen“ janz wick oprieße un fingk et noch emmer nit („Oure“ mööt do stonn). Et selve jilt och für „Wagen“ un „Frage“: dat häiß „Waare“ un“Frooch“.

Met dem „g“, dat se ki „j“ hüüre wulle, dat trick sisch wie en Krankhäit fass dorsch et janze schrefflije Kölsch. Un wie kütt dat dann äijentlisch? Hann se t en der Schull esu ussjedrivve krääje, dat se hück noch für dem „jott“ Anks hann ?? Mann, do läckse misch doch em Jaade.

Dat met däm „jott“, dat ess en uns Schprooch esu injefläisch, do bruch mer jo övverhouv nit dröver ze schwaade, und dat looße mer uns och nit kapottmaache vun denne Jecke, die emmer „gegange“ schrieve, und dat sull kölsch sin. Un wann mer se dann ens doch övverzeusch hätt un se dat rischtije „j“ jeliert hann, dann schrieve se „jejanje“(!) un ehrn Jesinnungsjenooße verrieße sisch tereck et Muul un saare: „met ührem „jott“ do stemmp jet nit“ (un „Ihr sit jo beklopp“ kütt noch hingerher“)! „Jejange“ weed met 2mol „j“ jeschrewwe un hingen dat „g“ bliev stonn. Äwwer dat denne ihwije „g“-Schriever bäizebrenge? - enää - enää.
Dr. Botho Holzer