Willkommen bei Deinem Kölschführer!

Der unbestimmte Artikel

Der „unbestimmte Artikel“ im Kölschen

Jrammatik ess jo janz unpopuleer, total ! kammer äijentlisch saare. Do wäiß kinne normale Minsch, wat dat äijentlisch ess, un wie dat jäiht, schun ens jaanit. Do hann isch jätz e Booch en de Fingere kräje „Tünnes un Schääl“ un do drenn säht dä Tünnes ens : „Isch hann doch en Fahrrad“. Jo, ess et dann dren ?? „en“ Fahrrad. Do wäiß doch jede Kölsche Pans et häiß
„e Fahrrad“ (et „e“ weed do „höösch“ usjesproche wie in „jelaach“). Un do senn erer noch mieh esu ener Knubbele drenn.

Denne Kölsche ess dat jo et miestenz ejal, wat do en dem Booch stäit. Die schwaaden dat esuwiesu janz rischtisch, als ob se die Jrammatik jeliert hätte - hann se jo nit, äwwer se schwaden et emmer rischtisch. Äwwer et schlemmste senn die Immitierte. Die mäine, se mööte kölsch schwaade un esujar schriewe - un künnen et nit un brenge uns Schprooch dorschenander.

Do hann isch jätz ens jet dröwwer nohjedaach un brengen üsch jätz e Verzällsche öwwer de kölsche Schprooch met dänne „unbestemmte Artikel“. (Jo wat es d a t dann jätz ald wed-
der ?) Äwwer do kummen isch noch drop, waat ens aff. Do maache mer de-esch ens en Tuur en et Huuchdöitsche: do häiß dä unbestemmte Artikel „ein – eine – ein“: ein Mann, eine Frau, ein Kind. Do süht mer schun ens: et Männlische und et Säschlische sen jlisch „ein“; nur et weiblische hät ald widder en Exra-Woosch „eine“. Dat ess jo ald komisch jenoh; - un jätz kütt et Kölsche: do häiß dat „Ene Mann – en Frou – e Kind“.

Dat „ene“ dat ess en affjeköözte Form vun (vun fröher ens) „einer“. Und dat „r“ am Engk, dat ess noch janit janz fott. Wammer jenou zohürt, kammer et emmer noch janz leis hüre. „Do stäit ener Schutzmann do stäit ener Schutzmann“ Et jidderer Lück, die singe äinfach „ene Schutzmann“. Äwwer bäi denne rischtije Kölsche häiß dat „ener“ Schutzmann, „ener aalen Kääl“ „do kom ener aalen Kääl“ un „hadd’er nit minger Mann jesinn ?“

Dat Wooht „mein“ – kölsch „ming“ - weed nämli’jenou esu deklineet (wat ess d a t dann jätz ald widder)? - Waat aff; dat kütt noch - deklineet wie „ein“; kölsch: „minger Mann, ming Frou, mie Kind“. Un jenou do kammer sinn, dat et Kölsche en äijene Schprooch ess met enner äijene Jrammatik. „Enner“ ess dä Dativ vun „en“.( Jätz jäiht et äwwer loss! Jitt et dat dann op kölsch och ??) Jajoh dat, dat kütt noch wigger ungen.

Do hätt ens e kölsch Mädsche em Büro für singer Boss jesaat „Meine Bräutigam hat anjeru- fen“. Do säät dä (dä Jeck): „Wieso mei n e Bräutigam? Ist das denn eine Frau?“ Dä Jeck hätt nit jewoss, dat dat kölsche Mädsche ze saare jewünnt wor (kölsch rischtich):„meiner Bräuti- gam“.un dat „r“ affkööze oder halv verschlucke däät.

Un jenou wie „mein“ - kölsch ming - weeden och die Wööder „kein“ – kölsch: kinner Mann, kinn Frou, ki Kind“ un „dein“ un „sein“ - kölsch ding, sing (= „de dämm de singe“) deklineet.

Jätz well isch am Engk noch saare, wat dat „dekliniert“ bedügge sull. Do jitt et em Kölsche jaa ki Wooht für; un wann et et jöv, dät et kinner Minsch verstonn. Dat häiß esu vell wie : „affjewandelt“. „Die Männer“ dat ess affjewandelt „dä Mann“. „Dä Panz“ affjewandelt: „die Pänz“ unesu wiggerschter - dat ess Deklination ! - Un jätz lohßt mer ming Rauh.

Dr. Botho Holzer